Prawo autorskie w kontekście Prawa budowlanego

Obiekty budowlane, a także inwestycje budowlane są przygotowywane na podstawie dokumentacji projektowej. Realizując nasze zamierzenia budowlane, nierzadko spotykamy się z problemami dotyczącymi wyłączności na prace projektowe oraz brakiem porozumienia z projektantem w zakresie koncepcji naszej inwestycji. Projekt budowlany czasami stanowi innowacyjne podejście do architektury. Kiedy zatem mamy do czynienia z ochroną prawa autorskiego w zakresie czynności wykonywanych na podstawie prawa budowlanego?

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 z pózn. zm.), prawną ochroną objęte są m.in. utwory architektoniczne, utwory architektoniczno- urbanistyczne i utwory urbanistyczne. Mając powyższy zapis na uwadze, z ochrony prawnej  będą zatem korzystać projekty dokumentacji technicznej: plany, zarysy, szkice, rysunki, modele i projekty.

Aby projekty, o których wyżej wspominano, mogły korzystać z ochrony przewidzianej przepisami prawa autorskiego, muszą odznaczać się oryginalnym, twórczym charakterem, ustalonym w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.  Muszą być unikalne, również w zakresie rozwiązań technicznych i praktycznego ich zastosowania, a nadto zgodnie z Prawem budowlanym winny być sporządzone przez osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi zezwalającymi na wykonywanie konkretnych czynności projektowych w świetle przepisów Prawa budowlanego i administracyjnego.

Zgodnie z linią orzecznictwa sądów polskich, twórcy projektów otrzymują ochronę z tytułu praw autorskich tylko na estetyczne elementy, a nie funkcjonalne w strukturze projektu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2003 r., sygn. akt I Aca 510/03).

W rozumieniu przepisów prawa autorskiego nadzór nad sposobem wykonywania utworu może sprawować jego twórca. Biorąc powyższe pod uwagę, architekt / projektant ma prawo, a czasem i obowiązek, sprawować nadzór autorski nad zgodnością wykonywanych prac budowlanych z zaprojektowanymi rozwiązaniami.

Prawo autorskie przewiduje, iż twórca ma prawo do integralności jego utworu, a także do niezmienności jego treści i formy. Prawo budowlane jednakże daje możliwość Inwestorowi na zmianę osoby projektanta, który sprasowuje nadzór autorski nad realizacją projektu. Zarówno prawo autorskie, jak i budowlane pozwala na dokonywanie mało istotnych zmian projektu w trakcie prowadzonych prac budowlanych, lecz zmiany te nie mogą odbiegać w sposób znaczący od zaprojektowanego pierwotnie utworu. W razie wprowadzenia modyfikacji należy do projektu budowlanego dołączyć wszystkie rysunki techniczne oraz opisy dokonanych zmian wraz z odpowiednimi adnotacjami i opieczętowaniem przez uprawnionego projektanta. Pamiętajmy, iż twórca ma prawo kontroli zmian poczynionych w projekcie jego autorstwa.

Nadto art. 61 prawa autorskiego przewiduje, iż nabywając egzemplarz projektu, możemy go zastosować wyłącznie na jednej budowie. Nie wolno nam zatem czynić z niego ponownego użytku przy realizacji innej inwestycji budowlanej. Nie oznacza to, że nie możemy ponownie skorzystać z pomysłu i rozplanowania np. elementów architektonicznych, jednakże projekt musi zostać ponownie w całości przygotowany przez jego twórcę i spełnić wymogi przewidziane prawem budowlanym.

Mając na uwadze możliwości, jakie daje w dzisiejszych czasach Internet, przy zakupie projektu z sieci powinniśmy upewnić się, czy projekt, który kupiliśmy, spełnia wymogi przewidziane prawem autorskich oraz budowlanym. W takiej sytuacji warto uzyskać poradę prawną lub poprosić o sporządzenie odpowiedniej umowy celem zabezpieczenia własnych interesów oraz praw autorskich projektanta.

 

[mc4wp_form id="5288"]